In de Kopklas werkt elke leerling aan zijn of haar eigen doel

In de Kopklas werkt elke leerling aan zijn of haar eigen doel 26 november 2015

Voor deze nieuwsbrief over ‘onderwijs op maat’ spraken we met directeur Martine Keuning van de Kopklas. In dit schakeljaar voor leerlingen tussen groep 8 en de brugklas werken leerlingen hun taalachterstand weg met het doel om tenminste één niveau te groeien voordat ze starten in de brugklas. Martine: “Tijdens het kennismakingsgesprek stellen we samen met de ouders en hun kind specifieke doelstellingen vast. Het maatwerk begint dus op de eerste dag, we houden vervolgens scherp in de gaten of de leerling vorderingen maakt.”

Martine, kun jij kort omschrijven wat de Kopklas inhoudt?
“De Kopklas is een taalinterventie die plaatsvindt tussen groep 8 en de brugklas. De leerlingen zijn in het kopklasjaar administratief ondergebracht in het primair onderwijs. Leerlingen gaan echter wel naar een middelbare school. Dit is belangrijk voor de motivatie van leerlingen, zo hebben ze niet het idee dat ze een jaar blijven zitten op de basisschool. Kinderen die naar de Kopklas gaan, maken in groep 8 bewust de keuze om een jaar te investeren. Het doel is om in dat jaar hun taalachterstand weg te werken. Het doel is dat kinderen na dat jaar een stevige basis hebben van de Nederlandse taal, zodat zij beter functioneren binnen het voortgezet onderwijs. We willen dat leerlingen bij ons minimaal één niveau groeien, zodat ze na de Kopklas uitstromen naar het type onderwijs dat op grond van de cognitieve vermogens echt van ze verwacht mag worden.”

Hoe bieden jullie maatwerk?
“Iedere leerling heeft bij ons een eigen doel en wij proberen het beste in de leerling naar boven te halen. Tijdens het kennismakings-/doelstellingengesprek met de ouders en de leerling stellen we het persoonlijke doel vast. Gedurende het jaar wordt de ontwikkeling van de leerling goed in de gaten gehouden. We stellen hoge eisen en kijken tussentijds steeds hoe ver de leerling van het doel af is. Eigenlijk is de hele onderwijsaanpak maatwerk. Neem begrijpend lezen, naar aanleiding van de toetsen van ‘Diataal’ maken we een individuele analyse. Hieruit wordt duidelijk welk referentieniveau de leerling minimaal zou moeten bereiken. We zien bijvoorbeeld ook of het leesprobleem op micro, meso of macroniveau zit. Door te differentiëren in de aanpak en de teksten; oefenen leerlingen die onderdelen die zij nog beter moeten beheersen. Op rekengebied differentiëren we ook. We clusteren kinderen die instructie nodig hebben op bepaalde onderdelen. Met maximaal 15 leerlingen in de klas is het bij ons ook goed mogelijk om veel individuele aandacht en persoonlijke feedback te geven. Kinderen doen dit zelf ook naar elkaar, we leren hoe ze dit goed kunnen doen. Een aantal van onze groepen is nu aan het experimenteren met het werken in een circuitvorm. Bij deze onderwijsvorm vinden er tegelijkertijd verschillende onderdelen plaats. Leerlingen werken samen of zelfstandig, ook is er steeds één groep of individuele leerling die instructie krijgt. Leerlingen kunnen binnen het circuit moeilijke teksten (RALFI) lezen of we geven preteaching, leerlingen krijgen dan alvast extra instructie voor de reguliere uitleg.”

Wat kan de brugklas hiervan leren?
“De manier van werken in de Kopklas is niet echt te vergelijken met het lesgeven in een reguliere klas. Het verschil zit hem al in de motivatie van leerlingen. Onze leerlingen kiezen er doorgaans zelf voor en zijn erg gemotiveerd. We zijn dus minder bezig met orde houden en het prikkelen en activeren van de leerhouding. Ook hebben we kleinere klassen, maar wat het differentiëren betreft kan er van ons wel veel geleerd worden. Ook het werken in circuitvorm zou een vorm kunnen zijn die op middelbare scholen ingezet zou kunnen worden, zodat de docent extra instructie of ondersteuning kan geven.”

Hoe kijk jij aan tegen versnellen en verdiepen?
“Ik zie voor ons nog wel kansen voor verdieping, maar niet voor versnelling. De taalinterventie duurt een jaar. Er wordt gewerkt met een vast curriculum dat continue in ontwikkeling is, er is geen mogelijkheid om eerder door te stromen. In de Kopklas wordt het onderwijs ook ondersteund en verdiept door ervaringen op te doen. Binnen elk thema wordt minimaal één excursie gemaakt. Op een aantal locaties wordt ons onderwijsaanbod wel ondersteund, verdiept en verrijkt door de inzet van een iPad of Chromebook. Dit zetten wij in náást schriftelijke opdrachten. Kinderen moeten het niet verleren om op schrift te werken. Binnen het reguliere basis- en voortgezet onderwijs zie ik ook mogelijkheden, al moeten leraren daar wel op toegerust zijn. Ik denk dat met de digitalisering van het onderwijs steeds meer mogelijk is op het gebied van versnellen. Verdiepen kan ook goed op andere manieren door verrijkings- of verdiepende opdrachten aan te bieden. Deze opdrachten moeten uitdagend zijn, een toevoeging hebben op de ontwikkeling van de leerling en niet ingezet worden om de leerling maar bezig te houden.”

Zijn we al toe aan versnellen?
“De beleidsmaatregel van het Kabinet ‘versneld of verrijkt vwo’ is interessant voor leerlingen die eraan toe zijn, maar praktisch zitten er nog wel haken en ogen aan. Roostertechnisch zijn niet alle scholen klaar om leerlingen extra vakken te laten doen. Ook vind ik dat er heel goed gekeken moet worden naar de leerling en zijn of haar sociaal-emotionele ontwikkeling. Het kan voorkomen dat het kind qua IQ verder en meer kan, maar dat hij/zij helemaal niet gelukkig wordt van allemaal oudere leerlingen om zich heen. Daar krijgen die leerlingen vaak wel mee te maken. Belangrijk is dat we ook kijken of het kind er echt helemaal aan toe is. Als dat laatste zo is, dan is er veel mogelijk. Denk aan vakken volgen op de universiteit of laat leerlingen een aantal vakken zelfstandig voorbereiden, zonder aanwezigheidsplicht. Laat ze zelf thuis of in de aula de instructie bekijken via flipping the classroom. Vanuit de Kopklas houden we nieuwe ‘onderwijs op maat’ ontwikkelingen in ieder geval goed in de gaten en scholen kunnen altijd contact met ons opnemen.”

Meer weten? Kijk dan op kopklasamsterdam.nl.